Alzheimer Hastalığı

Berk Meral

Alzheimer Hastalığına Genel Bakış

Alzheimer hastalığı sadece tanının konduğu hastaların değil aynı zamanda onların yakınları olan kişilerin de yaşamlarını derinden etkileyen bir hastalıktır. Tedavisi olmayan ve sürekli ilerleyen bir bunama hali olarak Alzheimer hastalığı, giderek artan bellek kaybı, muhakeme güçlüğü, iletişim bozuklukları, kişisel ve davranışsal değişikliklerle günlük yaşamı daha da karmaşık hale getirir.

ABD’de yaklaşık 4,5 milyon kişi Alzheimer hastasıdır. İlerlemiş yaş Alzheimer için bir risk faktörüdür, bu nedenle bu rakam yaşam beklentisi arttıkça ve ABD’deki yaşlı nüfus çoğaldıkça dramatik biçimde artacaktır. 2050 yılına kadar 11 ila 16 milyon kişinin Alzheimer hastası olacağı düşünülmektedir. Alzheimer tanısı konmuş kişilerin pek çoğu tanıdan itibaren 8-20 yıl kadar yaşayabilirler.

Alzheimer için herhangi bir tedavi olmamasına rağmen bu hastalığa yakalanan kişilerin yakınları hem bakım, destek prensiplerini hem de farklı tedavi seçeneklerini anlayarak hastalarının yaşam kalitesini artırabilirler.

Alzheimer Hastalığına İlişkin Nedenler ve Risk Faktörleri

Alzheimer hastalığına dair altta yatan nedenleri bulmaya yönelik araştırmalar devam etmektedir. Nedenler büyük olasılıkla çevresel faktörlerin, yaşamla ilgili seçimlerin ve genetik faktörlerin bir kombinasyonudur.

Şu anda hastalığa ilişkin kanıtlanmış risk faktörleri ilerleyen yaş ve ailesel öyküdür.

Yaş

Alzheimer Hastalığına rastlanma sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. 65 yaş üzerindeki kişilerin % 10’u Alzheimer hastasıdır. Bu oran 85 yaşın üzerindeki kişilerde % 50’dir. Kişisel bazda, 65 yaşın üzerinde Alzheimer hastalığı riski her 5 yılda iki katına çıkmaktadır.

Ailesel Öykü

Kan bağı olan kişilerin birinde veya daha fazlasında Alzheimer hastalığı olması, kişilerin Alzheimer hastalığı riskini artırmaktadır. Ailesel öyküye bağlı Alzheimer hastalığının erkenden ortaya çıkmasından sorumlu mekanizma beta-amiloid denilen maddenin üretimi ve birikimi ile ilişkili üç genin mutasyona uğramaları ve genetik yolla aktarılmalarıdır, beta amiloid Alzheimer hastalarında beyindeki yapışkan plakların oluşumundan sorumlu bir proteindir.

Hastalığın genellikle rastlanan formu geç yaşlarda başlayan formudur. Bu tür bir demans’ın (bunama) doğasını anlamaya yönelik araştırmalar devam etmektedir, ancak araştırmacılar bu durumun gelişmesi riskinden sorumlu iki geni saptamışlardır, bunlar apolipoprotein E (apoE) ve UBQLN1’dir.
Sürmekte olan araştırmalar yaşamla ilgili seçimlerin ve tıbbi koşulların Alzheimer hastalığı gelişimi riskini ne şekilde etkilediğini aydınlatmayı hedeflemektedir. Bununla beraber hastalığın diyet, egzersiz, vücut ağırlığı, kan basıncı, kolesterol ve diğer kan yağları ve mental stimülasyon ile olan bağlantılarını tanımlamaya yönelik araştırmalar henüz mevcut değildir.

Alzheimer Hastalığının İşaret ve Semptomları

Alzheimer hastalığının ortaya çıkışına dair ilk belirti genellikle hafıza kaybıdır. Hastalık, daha sonra beynin öğrenme, bilgiyi değerlendirme, mantıklı hale getirme ve diğer fonksiyonlarına da etkileyecek biçimde ilerleme gösterir.
Genellikle hastalığın üç evresi vardır; hafif, orta şiddette ve ciddi. Her bir evre spesifik demans (bunama) semptomlarına ve semptomların ciddiyetine göre diğer evrelerden ayrılır.